Scientia mystica sive theologia – Alberts des Grossen Begriff der Mystik

Henryk Anzulewicz

Abstrakt


Scientia mystica sive theologia – Alberta Wielkiego pojęcie mistyki

Pojęcie mistyki jest kategorią przede wszystkim religijną, której znaczenie w rozumieniu po-tocznym jest niejasne, a próby jej uściślenia na gruncie historii filozofii i nauk szczegółowych potęgują jej wieloznaczność. Wydaje się, że teologiczna refleksja nad formami religijności, określanymi mianem mistyki, sugeruje najbardziej adekwatne sposoby rozumienia zagadnienia i strategii jednoczenia się człowieka z Bogiem. Jednym z warunków pogłębionej refleksji jest znajomość tradycji filozoficzno-religijnych, będących teoretyczną podstawą i niejako narzędziem spekulacji mistycznej oraz paradygmatów tzw. unii mistycznej. Tego rodzaju uwarunkowania pojęcia mistyki są przedmiotem niniejszego przyczynku, ograniczającego się do zarysu odnośnych poglądów Alberta Wielkiego († 1280), uważanego za ojca tzw. niemieckiej szkoły dominikańskiej i prekursora głównych nurtów mistyki nadreńskiej, reprezentowanych m.in. przez Teodoryka z Freibergu, Mistrza Eckharta i Henryka Suzo. Wierne odczytanie głównych treści i intencji poglądów Alberta jest nadrzędnym celem tejże prezentacji, umożliwiającej uzasadnioną wypowiedź na poniekąd kontrowersyjnie dyskutowany temat przez takich znawców problemu, jak Alois M. Haas, Kurt Ruh, Werner Beierwaltes, Ruedi Imbach, Burkhard Mojsisch, Alain de Libera, Kurt Flasch i Loris Sturlese.


Słowa kluczowe


Albert Wielki; mistyka nadreńska; teologia negatywna; mistyczne zjednoczenie z Bogiem; Pseudo-Dionizy Areopagita

Pełny tekst:

PDF (Deutsch)

Bibliografia


Albert & Thomas. Selected Writings. Translated, edited, and introduced by Simon Tugwell. New York–Mahwah: Paulist Press, 1988.

Alberto Magno. Tenebra luminosissima. Commento alla Teologia Mistica di Dionigi l’Areopagita. Introduzione, traduzione e note a cura di Giuseppe Allegro e Guglielmo Russino (Machina Philosophorum 15). Palermo: Officina di studi medievali, 2007.

Alberto Magno. Sobre la Teología Mística de Dionisio/Super Mysticam Theologiam Dionysii. Según el texto de la Editio Coloniensis traducido y editado por Anneliese Meis. Latín-español (Anales de la Facultad de Teología 59/1–2). Santiago: Pontificia Universidad Católica de Chile, 2008.

Albertus Magnus. De IV coaequaevis, edidit Auguste Borgnet (Opera omnia XXXIV). Paris: Vivès, 1895.

Albertus Magnus. Super Dionysium De caelesti hierarchia, ed. Paul Simon, Wilhelm Kübel (Opera omnia XXXVI/1). Münster: Aschendorff, 1993.

Albertus Magnus. Super Dionysium De divinis nominibus, ed. Paul Simon (Opera omnia XXXVII/1). Münster: Aschendorff, 1972.

Albertus Magnus. Super Ethica, edidit Wilhelm Kübel (Opera omnia XIV/2). Münster: Aschendorff, 1987.

Albertus Magnus. Super Mysticam theologiam Dionysii, ed. Paul Simon (Opera omnia XXXVII/2). Münster: Aschendorff, 1978.

Anzulewicz, Henryk. „Alberts Konzept der Bildung durch Wissenschaft“. In Albertus Magnus und der Ursprung der Universitätsidee, hrsg. von Ludger Honnefelder, 382–397 und 538–548 (Anmerkungen und Literatur). Berlin: Berlin University Press, 2011.

Anzulewicz, Henryk. „Anthropology: The Concept of Man in Albert the Great“. In A Companion to Albert the Great (Brill’s Companions to the Christian Tradition 38), hrsg. von Irven Michael Resnick, 325–346. Leiden–Boston: Brill, 2013.

Anzulewicz, Henryk. „Die Denkstruktur des Albertus Magnus. Ihre Dekodierung und ihre Relevanz für die Begrifflichkeit und Terminologie“. In L’élaboration du vocabulaire philosophique au Moyen Âge (Rencontres de Philosophie Médiévale 8), hrsg. von Jacqueline Hamesse und Carlos Steel, 369–396. Turnhout: Brepols, 2000.

Anzulewicz, Henryk. „Hervorgang – Verwirklichung – Rückkehr. Eine neuplatonische Struktur im Denken Alberts des Großen und Dietrichs von Freiberg“. In Die Gedankenwelt Dietrichs von Freiberg im Kontext seiner Zeitgenossen (Freiberger Forschungshefte, D 243 Geschichte), hrsg. von Karl-Hermann Kandler et al., 229–244. Freiberg: Technische Universität Bergakademie, 2013.

Anzulewicz, Henryk. „Solus homo est nexus Dei et mundi. Albertus Magnus über den Menschen“. In Multifariam. Homenaje a los profesores A. Meis, A. Bentué y S. Silva (Anales de la Facultad de Teología 1), hrsg. von Samuel Fernández, Juan Noemi und Rodrigo Polanco, 321–335. Santiago: Pontificia Universidad Católica de Chile, 2010.

Anzulewicz, Henryk. „Św. Albert Wielki o naturalnym pragnieniu wiedzy“. Przegląd Tomistyczny XV (2009): 33–46.

Beierwaltes, Werner. „Einführung“. In Abendländische Mystik im Mittelalter. Symposion Kloster Engelberg 1984 (Germanistische Symposien. Berichtsbände VII), hrsg. von Kurt Ruh, 116–124. Stuttgart: J.B. Metzler, 1986.

Blankenhorn, Bernhard. The Mystery of Union with God. Dionysian Mysticism in Albert the Great and in Thomas Aquinas (Thomisitic Ressourcement Series 4). Washington, D.C.: The Catholic University of America Press, 2015.

Comoth, Katharina. „Albertus Magnus und die spekulative deutsche Mystik“. Salzburger Jahrbuch für Philosophie 26/27 (1981/1982): 99–102.

Craemer-Ruegenberg, Ingrid. Albertus Magnus. Völlig überabeitete, aktualisierte und mit Anmerkungen versehene Neuauflage der Originalausgabe hrsg. von H. Anzulewicz (Dominikanische Quellen und Zeugnisse 7). Leipzig: Benno, 2005.

Flasch, Kurt. „Procedere ut imago. Das Hervorgehen des Intellekts aus seinem göttlichen Grund bei Meister Dietrich, Meister Eckhart und Berthold von Moosburg“. In Abendländische Mystik im Mittelalter. Symposion Kloster Engelberg 1984 (Germanistische Symposien. Berichtsbände VII), hrsg. von Kurt Ruh, 125–134. Stuttgart: J.B. Metzler, 1986.

Führer, Markus. „Albert the Great and Mystical Epistemology“. In A Companion to Albert the Great (Brill’s Companions to the Christian Tradition 38), hrsg. von Irven Michael Resnick, 137–161. Leiden–Boston: Brill, 2013.

Haas, Alois M. „Was ist Mystik?“. In Abendländische Mystik im Mittelalter. Symposion Kloster Engelberg 1984 (Germanistische Symposien. Berichtsbände VII), hrsg. von Kurt Ruh, 319–341. Stuttgart: J.B. Metzler, 1986.

Haas, Alois M. Mystik als Aussage. Erfahrungs-, Denk- und Redeformen christlicher Mystik. Frankfurt am Main–Leipzig: Suhrkamp, 2007 (19961).

Imbach, Ruedi. „Die deutsche Dominikanerschule: Drei Modelle einer Theologia mystica“. In Grundfragen christlicher Mystik, hrsg. von Margot Schmidt und Dieter R. Bauer, 157–172. Stuttgart-Bad Cannstatt: F. Frommann–G. Holzboog, 1987.

Largier, Niklaus. „Theologie, Philosophie und Mystik bei Meister Eckhart“. In Was ist Philosophie im Mittelalter? (Miscellanea Mediaevalia 26), hrsg. von Jan A. Aertsen und Andreas Speer, 704–711. Berlin–New York: W. de Gruyter, 1998.

Libera, Alain de. „Mistica o scolastica: una falsa alternativa“. In Le fonti del pensiero medievale (Esedra 8), hrsg. von Mariella Gardinali und Lydia Salerno, 361–376. Milano: LED, 1993.

Libera, Alain de. La Mystique rhénane. D’Albert le Grand à Maître Eckhart. Paris: O.E.I.L., 1994.

Meersseman, Gilles M. „La contemplation mystique d’après le bienheureux Albert est-elle immédiate?“. Revue Thomiste 36 (1931): 408–421.

Meis, Anneliese. „El misterio de la alteridad en Alberto Magno Super Mysticam Theologiam Dionysii“. Teología y Vida 47 (2006): 541–574.

Mieth, Dietmar. Meister Eckhart. München: Walter 2014.

Mojsisch, Burkhard. „»Dynamik der Vernunft« bei Dietrich von Freiberg und Meister Eckhart“. In Abendländische Mystik im Mittelalter. Symposion Kloster Engelberg 1984 (Germanistische Symposien. Berichtsbände VII), hrsg. von Kurt Ruh, 135–144. Stuttgart: J.B. Metzler, 1986.

Ruh, Kurt. „Die ʻMystica theologiaʼ des Dionysius Pseudo-Areopagita im Lichte mittelalterlicher Kommentatoren“. Zeitschrift für deutsches Altertum und deutsche Literatur 122 (1993): 127–145.

Saint Albert le Grand. Commentaire de la «Théologie mystique» de Denys le Pseudo-Aréopagite suivi de celui des Épîtres I-V. Introduction, traduction, notes et index par Edouard-Henri Wéber. Paris: Cerf, 1993,

Steel, Carlos. „Abraham und Odysseus. Christliche und neuplatonische Eschatologie“. In Ende und Vollendung. Eschatologische Perspektiven im Mittelalter (Miscellanea Mediaevalia 29), hrsg. von Jan Adrianus Aertsen, Martin Pickavé, 115–137. Berlin–New York: W. de Gruyter, 2002.

Sturlese, Loris. „›Homo divinus‹. Der Proklos Kommentar Bertholds von Moosburg und die Probleme der nacheckhartschen Zeit“. In Abendländische Mystik im Mittelalter. Symposion Kloster Engelberg 1984 (Germanistische Symposien. Berichtsbände VII), hrsg. von Kurt Ruh, 145–161. Stuttgart: J.B. Metzler, 1986.

Sturlese, Loris. „De vita beata. La felicità nel medioevo“ [Kongressbericht]. Bulletin de Philosophie Médiévale 45 (2003): 258–259.

Sturlese, Loris. „Mistica o filosofia? A proposito della dottrina dell’imagine di Meister Eckhart“. Giornale critico della filosofia italiana, sesta serie, vol. 12, anno LXXI (LXIII) (1992): 49–64.

Sturlese, Loris. „Mystik und Philosophie in der Bildlehre Meister Eckharts“. In Festschrift Walter Haug und Burghart Wachinger, Bd. I, hrsg. von Johannes Janota et al., 349–361. Tübingen: Niemeyer, 1992.

von Strassburg, Ulrich. De summo bono, hrsg. von Burkhard Mojsisch und Alain de Libera (Corpus Philosophorum Teutonicorum Medii Aevi I,1). Hamburg: F. Meiner, 1989.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2015.63.2-4

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)