Lawina w omodlonym świecie – filozofia religii wobec przypadków Saula Smilansky’ego

Jacek Wojtysiak

Abstrakt


Niniejszy artykuł stanowi polemikę z esejem Saula Smilansky’ego pt. O wątpliwej warości moralnej pewnych rozpowszechnionych form modlitwy. Według Smilansky’ego niektóre modlitwy prośby, a zwłaszcza modlitwy o czyjeś dobra kosztem kogoś innego, są niemoralne. Zgadzam się, że nie każda modlitwa jest moralnie akceptowalna, lecz jednocześnie argumentuję, że jego uzasadnienie tej tezy zakłada lub zawiera fałszywe przesłanki. W szczególności formułuję cztery zastrzeżenia (lub zarzuty) wobec jego argumentu: (i) punktem wyjścia filozofii modlitwy powinny być nie prywatne przekonania filozofa, lecz (w przypadku braku empirycznej wiedzy o modlących się ludziach) ortodoksja lub ortopraksja określonej religii (zastrzeżenie metodologiczne); (ii) modląca się osoba (zwłaszcza w trudnej sytuacji życiowej) nie rozważa konsekwencji wysłuchania swej modlitwy (zastrzeżenie psychologiczne); (iii) zgodnie z modelem biblijnym każda modlitwa prośby zawiera warunek ‘jeśli Bóg chce’ (zastrzeżenie teologiczne); (iv) pomimo (reprezentowanej przez Smilansky’ego) powszechnej opinii, modlitwa prośby nie jest działaniem w zwykłym znaczeniu tego słowa (zastrzeżenie ontologiczne). Tej ostatniej tezy bronię, posługując się rozróżnieniem Charlesa Taliaferro na Świat OmodlonyŚwiat Nieomodlony. Poza tym próbuję podać własne kryterium moralności modlitwy prośby: modlitwa taka jest moralnie dobra, jeśli buduje pozytywną relację z Bogiem lub innymi ludźmi oraz jest wypowiadana wraz z uzupełnieniem ‘Boże, bądź wola Twoja!’


Słowa kluczowe


modlitwa prośby; filozofia religii; teizm; tajemnica Boga

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Basinger, David. „God Does Not Necessarily Respond to Prayer”. W: Contemporary De¬bates in Philosophy of Religion, red. Michael L. Peterson i Raymond J. VanArragon, 255–264. Malden–Oxford–Carlton: Blackwell Publishing, 2005.

Davison, Scott A. „Petitionary Prayer”. w: The Oxford Handbook of Philosophical Theo¬logy, red. Michael Rea i Thomas P. Flint, 286–305. Oxford–New York: Oxford Univer¬sity Press, 2009.

Murray, Michael J. „God Responds to Prayer”. W: Contemporary Debates in Philosophy of Religion, red. Michael L. Peterson, Raymond J. VanArragon, 242–255. Malden–Oxford – Carlton: Blackwell Publishing, 2005.

Smilansky, Saul. „O wątpliwej wartości moralnej pewnych rozpowszechnionych form mo¬dlitwy”, przeł. Marcin Iwanicki. Roczniki Filozoficzne 63 (2016), 1: 7–16. DOI: 10.18290/ rf.2016.64.1-1.

Stump, Eleonore. „Petitionary Prayer”. W: A Companion to Philosophy of Religion, red. Phi¬lip L. Quinn i Charles Taliaferro, 577–583. Oxford: Blackwell Publishers, 1999.

Taliaferro, Charles. „Prayer”. W: The Routledge Companion to Philosophy of Religion, red. Chad V. Meister i Paul Copan, 617–625. London and New York: Routledge, 2010.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2016.64.1-6

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)