O różnicy między magią a modlitwą – krytyka stanowiska Saula Smilansky’ego

Jakub Gomułka, Zofia Sajdek

Abstrakt


Zawarta w niniejszym artykule dyskusja z tekstem Saula Smilansky’ego O wątpliwej moralności pewnych form modlitwy składa się z dwóch części. W pierwszej bronimy tezy, że fikcyjne przykłady prezentowane przez autora albo nie stanowią powszechnie akceptowalnych form modlitwy, albo dają się interpretować tak, że nie stanowią etycznego problemu. Życzenie komuś śmierci jest bowiem zawsze nieetyczne, ale w każdej wyobrażalnej sytuacji zagrożenia życia możliwa jest modlitwa o rozwiązanie, które nie pomnaża śmierci.

W drugiej części bronimy tezy, że prezentowany w przykładach Smilansky’ego stosunek ludzi do Boga w ogóle nie jest religijny, a w konsekwencji działania w nich opisane nie zasługują na miano „modlitwy”. Kiedy bowiem w naszym nastawieniu do Boga liczy się tylko to, że jest On zdolny zmienić bieg zdarzeń na naszą korzyść, a to, że jest On dobry umyka naszej uwadze, wówczas nie mamy na myśli Boga tradycji religijnej. W tym punkcie przywołujemy myślicieli należących do nurtu tzw. Wittgensteinowskiego fideizmu, których krytyka modlitwy błagalnej idzie być może zbyt daleko, skłania jednak do refleksji nad granicami właściwego stosunku do Boga.


Słowa kluczowe


modlitwa; Wittgensteinowski fideizm; Saul Smilansky; etyka

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Holland, Roy F. „Religious Discourse and Theological Discourse”. Australasian Journal of Philosophy 34 (1953), 3: 147–163. DOI: 10.1080/0004840568520020.

Orwell, George. Rok 1984, przeł. Tomasz Mirkowicz. Warszawa: PIW, 1988.

Phillips, Dewi Z. The Concept of Prayer. London: Routledge and Kegan Paul, 1965.

Smilansky, Saul. „O wątpliwej wartości moralnej pewnych rozpowszechnionych form modlitwy”, przeł. Marcin Iwanicki. Roczniki Filozoficzne 63 (2016), 1: 7–16. DOI: 10.18290/ rf.2016.64.1-1.

Winch, Peter G. Idea nauki o społeczeństwie i jej związek z filozofią, przeł. Bohdan Chwedeńczuk. Warszawa: Oficyna Naukowa, 1995.

Wittgenstein, Ludwig. „Uwagi różne”. W: Tenże. Uwagi o religii i etyce, przeł. Małgorzata Kawecka, Wiesław Walentukiewicz, Wojciech Sady. Kraków: Znak, 1995.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2016.64.1-2

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)