Krytyka pewnej postaci współczesnego deizmu jako projektu nowej religii w zglobalizowanym świecie. Na marginesie książki Roberta Corfe’a Deism and Social Ethics

Antoni Szwed

Abstrakt


Celem niniejszego artykułu jest krytyczna prezentacja głównych tez pewnej wersji współczesnego deizmu, zaproponowanej przez Roberta Corfe’a, autora książki Deism and Social Ethics: The Role of Religion in the Third Millennium. Nie jest to prosta kontynuacja osiemnastowiecznego angielskiego deizmu Jana Tolanda i Mateusza Tindala. Deizm Corfe’a jest refleksją filozoficzną, biorącą pod uwagę osiągnięcia współczesnych nauk przyrodniczych. Autor podejmuje taką refleksję w przekonaniu, że główne zagrożenie światowego pokoju wypływa z konfliktów między przedstawicielami religii monoteistycznych: chrześcijaństwa i islamu. Jego zdaniem głównym zadaniem współczesnego deizmu jest budowanie porozumienia ponad religiami poprzez odwołanie się do racjonalnej perswazji, możliwej do przyjęcia przynajmniej przez niektórych przedstawicieli tych religii. Proponowana wersja deizmu miałaby być globalną etyką, odniesioną do nieosobowego kosmicznego Bóstwa (Dobra), zrywającą ze wszystkimi nadnaturalnymi religiami, które Corfe oskarża o kultywowanie irracjonalizmu, szkodliwego samego w sobie. Mimo że deizm Corfe’a nie przeradza się w ateizm, wbrew zapewnieniom autora Deism and Social Ethics nie stanowi skutecznej zapory przeciw temu ostatniemu. Autor niniejszego artykułu pokazuje, że koncepcja Corfe’a nie jest wewnętrznie spójna, jest niedopracowana teoretycznie i w znacznie mniejszym stopniu racjonalna, niż się Robertowi Corfe’owi wydaje. W istocie nie stanowi ona przekonującej alternatywy dla religii monoteistycznych takich jak chrześcijaństwo.


Słowa kluczowe


deizm; etyka społeczna; religia naturalna; globalizm; Absolut

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Badiou, Alain. Święty Paweł. Ustanowienie uniwersalizmu. Tłum. Julian Kutyła i Paweł Mościcki. Seria Krytyki Politycznej. Warszawa: Korporacja HA!ART, 2007.

Corfe, Robert. Deism and Social Ethics: The Role of Religion in the Third Millennium. Bury St Edmunds: Arena Books, 2007.

Jaskóła, Piotr. „Predestynacja – kontrowersyjna idea Kalwina”. W: W nurcie myśli Jana Kalwina. red. Józef Budniak, Piotr Jaskóła i Rajmund Porada. Opole: Wydział Teologiczny Uniwersytetu Opolskiego, 2009.

Lechler, Gotthard Victor, Geschichte des englischen Deismus. Stuttgart und Tübingen: J.G. Cotta’scher Verlag, 1841.

Kant, Immanuel. Spór fakultetów. Tłum. Mirosław Żelazny. Toruń: Wydawnictwo Rolewski, 2003.

Spinoza, Benedykt, Etyka. W porządku geometrycznym dowiedziona. Tłum. Ignacy Myślicki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1954.

Szwed, Antoni. „Fideizm Kalwina w doktrynie podwójnej predestynacji”. Argument. Biannual Philosophical Journal 5 (2015), nr 2: 477–500.

Szwed, Antoni. Fideizm Kalwina i bunt angielskich racjonalistów. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki, 2016.

Tindal, Matthew. Christianity as Old as the Creation: Or, the Gospel, a Republication of the Religion of Nature. London, 1730.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2017.65.4-13

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)