Mistycyzm integralny w ujęciu Bernarda McGinna

Mirosław Kiwka

Abstrakt


Artykuł poświęcony jest teorii mistyki, której zręby znajdujemy w pismach prof. Bernarda McGinna, jednego z najwybitniejszych współczesnych badaczy mistyki chrześcijańskiej. Prezentowane w jego pracach rozumienie mistyki określone zostało w niniejszym artykule jako „integralne”. Traktuje ono fenomen życia mistycznego w sposób całościowy, rozpatrując go na trzech płaszczyznach: jako element religii, jako proces i jako przeżycie bezpośredniej obecności Boga. W związku z tym jego poglądy na istotę i naturę mistyki zostały przedstawione za pomocą czterech kategorii: „kontekstualności”, „procesualności”, „obecności” oraz „świadomości mistycznej”. Dodatkowo omówiono kwestię bezpośredniości przeżycia mistycznego, wyrażoną za pomocą pojęcia „zapośredniczonej bezpośredniości”.

W takim ujęciu mistyka jawi się w perspektywie historycznej jako wpisana na trwałe w kontekst konkretnej religii. Jest ona rzeczywistością niezwykle dynamiczną, o charakterze procesualnym, dziejącą się wraz z historią i rozwojem duchowym konkretnego człowieka. W całość procesu duchowego wpisują się poszczególne etapy i znaki mistycznego dojrzewania, w różnym stopniu obecne w przygotowaniu, samym przeżyciu mistycznym oraz w jego konsekwencjach. Różnorodne przeżycia duchowe stają się w ten sposób nie tylko kamieniami milowymi na mistycznej drodze, ale również różnymi formami uobecniania się Boga. Ta Boża obecność staje się na pewnym bardzo zaawansowanym etapie tego procesu niezwykle bezpośrednia i przemieniająca, dając w ten sposób asumpt do kształtowania się nowego rodzaju świadomości, którą McGinn określa przymiotnikiem „mistyczna”. Właśnie kategoria „świadomości mistycznej” pozwala przezwyciężyć podmiotową dezintegrację osoby ludzkiej, która jej zagraża wówczas, gdy poszczególne fenomeny mistyczne postrzega się jedynie w perspektywie jednostkowych doświadczeń zmysłowo-emocjonalnych. Dlatego też pojęcie „obecności” i „świadomości mistycznej” lepiej nadają się do interpretacji fenomenu życia mistycznego niż kategoria „doświadczenia”, która wydaje się nazbyt redukcjonistyczna. Prace prof. B. McGinna stanowią ważny wkład we współczesną dyskusję nad naturą mistyki.


Słowa kluczowe


Bernard McGinn; mistyka; doświadczenie mistyczne; proces mistyczny; świadomość mistyczna

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bouyer, Louis. „Mysticism: An Essay on the History of the Word”. W: Understanding Mysticism, red. Richard Woods, , 42–55. Garden City: Image Books, 1980.

Cichoń, Jan. „Bernarda Lonergana rozumienie teologii i jej struktury poznawczej”. Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego 21 (2001): 7–56.

De Certeau, Michel. „Mystique au XVIIe siècle: Le problème du langage ‘mystique’”. W: L’homme devant Dieu: Mèlanges offerts au Père Henri de Lubac, t. 2, 267–91. Paris: Aubier, 1964.

Dupré, Louis. „Mysticism”. W: The Encyclopedia of Religion, red. Mircea Eliade, t. 10, 245. New York: Macmillan, 1987, 245.

Kiwka, Mirosław. „Doświadczenie mistyczne w ujęciu konstruktywistycznego kontekstualizmu Stevena T. Katza”. Roczniki Filozoficzne 55 (2007), 1: 159–188.

Lonergan, Bernard. „Cognitional Structure. W: Collection. Papers by Bernard Lonergan, 221–39. New York: Herder and Herder, 1972).

Lonergan, Bernard. Insight: A Study of Human Understanding. London: Longamans, Green & Co., 1957.

Lonergan, Bernard. Method in Theology. New York: Herder and Herder, 1972. Tłumaczenie polskie: Metoda w teologii. Tłum. Andrzej Bronk. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1976.

Lonergan, Bernard. The Philosophy of God and Theology. Philadelphia: Westminster Press, 1973.

Maréchal, Joseph. Studies in the Psychology of the Mystics. Albany: Magi Books, 1964. (Dzieło w oryginale opublikowane w latach 1926–1937).

McGinn, Bernard. The Presence of God. A History of Western Christian Mysticism, t. I, The Foundations of Mysticism: Origins to the Fifth Century. New York: Crossroad, 1991.

McGinn, Bernard. Obecność Boga. Historia mistyki zachodniochrześcijańskiej, t. I, Fundamenty mistyki (do V wieku). Tłum. Tomasz Dekert. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009.

McGinn, Bernard. „Quo vadis? Reflections on the Current Study of Mysticism”. Christian Spirituality Bulletin (1998) Spring: 13–21.

McGinn, Bernard. „The Venture of Mysticism in the New Millennium”. New Theology Review 21 (2008): 70–79.

McGinn, Bernard. „Reflections on the Mystical Self”. Cahiers Parisiens/Parisian Notebooks 3 (2007): 110–130.

McGinn, Bernard. „Mystical Consciousness: A Modest Proposal”. Spiritus 8 (2008): 44–63.

McGinn, Bernard. „Three Forms of Negativity in Christian Mysticism”. W: Knowing the Unknowable. Science and Religions on God and the Universe, red. John Bowker, 99–121. London, New York: I.B. Tauris 2009.

McGinn, Bernard. „Unio Mystica / Mystical Union”. W: The Cambridge Companion to Christian Mysticism, red. Amy M. Hollywood i Patricia Z. Beckmann, 200–210. Cambridge: Cambridge University Press 2012.

McGinn, Bernard. „The Role of Mysticism in Modern Theology”. Annali di scienze religiose 7 (2014): 373–400.

Merton, Thomas. Zen and the Birds of Appetite. New York: New Directions, 1968. (Wydanie polskie: Thomas Merton. Zen i ptaki żądzy. Tłum. Adam Szostkiewicz. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1988.

Miller, Sara. „Lost in God: What Can We Learn from the Mystics?”. Christian Century 120 (2003) 6 Mr 22: 26

Moskal, Piotr. „Mistyka”. W: Powszechna Encyklopedia Filozofii, t. 7, 276. Lublin: PTTA, 2006.

Roy, Louis P. Mystical Consciousness: Western Perspectives and Dialogue with Japanese Thinkers. Albany: State University of New York Press, 2003.

Roy, Louis P. Transcendent Experiences: Phenomenology and Critique. Toronto: University of Toronto Press, 2001.

Św. Teresa od Jezusa. Księga zmiłowań Pańskich, czyli Życie św. Teresy od Jezusa napisane przez nią samą. Tłum. Henryk Piotr Kossowski. Kraków: Wydawnictwo OO. Karmelitów Bosych, 1962.

The Essential Writings of Christian Mysticism, red. Bernard McGinn. New York: Modern Library, 2006.

The Notebooks of Simone Weil. Tłum. Arthur Willis, t. 1. London: Routledge, 1976.




DOI: http://dx.doi.org/10.18290/rf.2017.65.1-2

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


Roczniki Filozoficzne · ISSN 0035-7685| eISSN 2450-002X

© Towarzystwo Naukowe KUL & Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II – Wydział Filozofii


Artykuły w czasopiśmie dostępne są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe (CC BY-NC-ND 4.0)